توسعه روستا
مقدمه
از زمانی که انسان کشاورزی را آموخت و توانست ابزار های مورد نیاز زندگی خود را بسازد به یک جانشینی روی آورد و روستاها متولد شدند. روستاها یا دهات اولین مراکز اجتماعی زندگانی نوین انسان محسوب می شوند. طبق تحقیقات باستان شناسان ، قدیمی ترین دهکده های جهان که تا کنون بوسیله حفاران پیدا شده در خاور میانه واقع است . دو روستا در "حارمه " و " تپه سریین " واقع در ایران و عراق امروز ، نشان می دهد که یک جانشینی با تشکیل اجتماعات روستایی د ست کم به ده هزار سال پیش بر می گردد.
با رشد و تکامل مراکز روستایی و ظهور کسب و کارهایی غیر از کشاورزی (تجارت ، خدمات ، حکومت ) شهرها بوجود آمدند ، به خاطر تمرکز بالای جمعیت در مناطق شهری توام با رشد پر شتاب صنایع و خدمت به سرعت شهرها توسعه پیدا کردند در حالیکه روستاها به کندی حرکت نمودند .
الف )
با رشد پرشتاب شهرها و علم و تکنولوژی عقب ماندگی روستایی به علل زیر عیان گردیده است :
v در آمد کمتر
v برخورداری نا چیز از خدمات اجتماعی
v پراکنذگی جغرافیایی روستا
v نبود صرفه اقتصادی
v تخصصی نبودن کار کشاورزی (کم بودن بهره وری )
v محدودیت منابع ارضی در برابر رشد جمعیت
v عدم مدیریت صحیح مسئولین
برای رفع موارد و مسایل فوق " علم توسعه روستایی " بنیانگذاری گردید . بنابر تعریف ، برنامه های تو سعه روستایی ، جزیی از برنامه های توسعه هر کشور محسوب می شوند که برای دگرگون سازی ساخت اجتماعی – اقتصادی جامعه رو ستایی بکار می روند.
روستا جامعه ای است که دارای ابعاد اجتماعی مختلف و نیازمند توسعه همه جانبه است . بنابراین ، کشورها و مناطق مختلف جهان ، متناسب با شرایط و اولویت ها ، استراتژی های توسعه روستایی متفاوتی را در پیش گرفته اند .
تقسیم بندی رویکردها و استراتژی های توسعه روستایی:
1- فیزیکی - کالبدی مانند :
- خدمات بهداشتی و آموزشی
- بهبود کیفیت منابع انسانی
- ارتقای مدیریت جدید
- برنامه ریزی
- سرمایه گذاری
2- رویکردهای اقتصادی
3- استراتژی انقلاب سبز مانند بهبود نباتات
4- استراتژی اصلاحات ارضی
5- استراتژی صنعتی نمودن روستا
6- استراتژی رفع نیازهای اساسی ، محورهای اصلی این استراتژی عبارتند از :
· تغییر معیار برنامه های اجرایی از رشد به سمت نیازهای اساسی
· چرخش از اهداف فرضی به سمت اهداف عینی و واقعی
· کاهش بیکاری
7- رویکردهای اجتماعی – فرهنگی ؛ محورهای اصلی این استراتزی عبارتند از :
· تا کید بیشتر برنیازهای مردم
· آموزش امور فرهنگی و ارزش ها
· آموزش مشارکت پذیری و سایر اصول و امور اجتماعی
· ترویج مهارت های نوین
· ارتقای کمی و کیفی مدیریت شوراها و افزایش میزان مشارکت پذیری همه افراد جامعه روستایی برای همه موارد
ب )
مدیریت امور روستایی :
آموزش در همه زمینه ها به شوراها و دهیارانی را که انتخاب می کنند . این مهارت ها کمک می کنند تا نمایندگان مردم و دهیاران و مردم روستایی با کمک فرمانداران و بخشداران در سطح علمی بالایی و با سرعت روز افزونی به حل کلیه مسایل روستا در جهت اجتماعی – اقتصادی بپردازنند .
این موضوع ، رنج آور است چون روستاها ضعیف اند و باید مدیریت ها و شوراهای ضعیف بر آنها مدیریت کنند و مشورت با آنها و مشارکت خواستن از آنان در همه امور ، از الویت ها نباشد . باید تعادل و تعامل توسعه شهر و روستاهای اطراف حفظ شود تا مهاجرت که از آثار اجتماعی توسعه نیافتگی روستاهاست کم کم بر طرف و توسعه روستایی به معنای واقعی و کیفی آن اتفاق بیافتد .
ج )
در جلساتی که با حضور شوراهای روستاهای چند شهرستان استان اصفهان برگزار گردید ؛ امور فرهنگی روستاها رو به افول است . مسئولین روستاهادر شهرستان ها و استان ، معضلات دهات را جمع بندی نمی کنند و بر اساس امور پژوهشی – کاربردی و مطابق برنامه های پنج ساله و سند چشم انداز 20 ساله اتفاق توسعه پایداری ملموس نمی گردد . این چکیده سخن هر روستایی است .
دکتر ع. کاظمپور 15/11/1389
